به گزارش روابط عمومی اداره کل کانون استان اردبیل، نشست تخصصی و آموزشی «بازی، شادی، خلاقیت» روز چهارشنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ با حضور مربیان مراکز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به‌صورت برخط برگزار شد.

در این نشست عظیم رضایی، بازی‌ساز و مدرس حوزه بازی، با اشاره به جایگاه بازی در فرهنگ اسلامی و ایرانی گفت: در آموزه‌های دینی و همچنین در فرهنگ کهن ایرانی نیز به اهمیت بازی توجه شده و این موضوع نشان می‌دهد که بازی از دیرباز به‌عنوان بخشی از رشد و تربیت کودکان مورد توجه بوده است.

وی با اشاره به تجربه فعالیت خود در مراکز کانون، افزود: در سال‌های گذشته فعالیت‌هایی مانند کتاب‌خوانی و بحث آزاد در مراکز کانون اجرا می‌شد، اما به‌تدریج با ورود برنامه‌هایی مانند «فلسفه برای کودکان» تلاش شد مفاهیم و ایده‌ها با مشارکت فعال کودکان مطرح شود. در ادامه این تجربه‌ها مشخص شد که استفاده از بازی می‌تواند یادگیری را جذاب‌تر و عمیق‌تر کند و زمینه مشارکت بیشتر کودکان را فراهم آورد.

رضایی با اشاره به تعاریف مختلف بازی در منابع علمی گفت: پژوهشگران و صاحب‌نظران دیدگاه‌های متفاوتی درباره بازی ارائه کرده‌اند. برخی بازی را ابزاری برای تخلیه انرژی، برخی وسیله‌ای برای رشد عاطفی و برخی عاملی برای ایجاد شادی و یادگیری می‌دانند. در کانون پرورش فکری نیز بازی فعالیتی است هدف‌دار و با تحرک ذهنی و جسمی که به‌صورت فردی و گروهی انجام می‌شود و در آن کودک با مجموعه وجود خود شرکت کرده، از آن لذت برده و اقناع می‌شود.

این مدرس حوزه بازی با اشاره به شرایط زندگی در عصر دیجیتال افزود: گسترش فناوری و استفاده گسترده از تلفن‌های همراه و بازی‌های دیجیتال باعث شده است کودکان زمان زیادی را در فضای مجازی سپری کنند و از تعاملات واقعی فاصله بگیرند. در چنین شرایطی اجرای بازی‌های گروهی و رومیزی می‌تواند به ایجاد تعامل اجتماعی، تحرک و نشاط در میان کودکان کمک کند.

وی کاهش وابستگی به فناوری، تقویت مهارت‌های بنیادین، پرورش خلاقیت و انعطاف‌پذیری، تعاملات اجتماعی و خانوادگی و سادگی اجرا و کم‌هزینه بودن را از دلایل چرایی انجام بازی‌های خلاق و ساده عنوان کرد و با اشاره به هزینه بالای اسباب‌بازی‌ها گفت: بسیاری از خانواده‌ها و حتی مراکز فرهنگی امکان تهیه اسباب‌بازی‌های متنوع و گران‌قیمت را ندارند. به همین دلیل می‌توان با استفاده از مواد ساده و دورریختنی مانند چوب بستنی، در بطری‌ها، جعبه‌ها و وسایل ساده بازی‌های خلاقانه طراحی کرد. این روش علاوه بر کاهش هزینه‌ها، فرصت خوبی برای بروز خلاقیت کودکان فراهم می‌کند.

رضایی در ادامه با تأکید بر نقش مربی به عنوان تسهیلگر در بازی بیان کرد: در بسیاری از بازی‌هایی که در مراکز اجرا شده، کودکان در شکل‌گیری روند بازی و حتی تغییر قوانین آن مشارکت داشته‌اند. این موضوع باعث می‌شود خلاقیت آن‌ها تقویت شود و احساس مالکیت بیشتری نسبت به بازی داشته باشند.

وی با اشاره به نقش بازی در رشد ذهنی کودکان گفت: بازی می‌تواند مغز و توانایی‌های ذهنی کودک را توسعه دهد. بازی باعث ایجاد ارتباطات عصبی جدید در مغز می‌شود و به تقویت قدرت تفکر، هوش و تخیل کمک می‌کند. در واقع خلاقیت بدون تجربه‌های فعال و بازی‌محور شکل نمی‌گیرد و بازی یکی از مهم‌ترین زمینه‌ها برای بروز و پرورش خلاقیت در کودکان است.

در بخش دیگری از این نشست، رضایی بر اهمیت بازی‌های چالشی تأکید کرد و افزود: بازی‌های پرچالش، بستری عالی برای توسعه مهارت‌های شناختی، حرکتی، زیستی و اجتماعی هستند. ما در بازی، در حال تمرین زندگی هستیم. وقتی گروه تشکیل می‌دهیم و وارد رقابت می‌شویم، با قوانینی مواجه می‌شویم که همان مهارت‌های اجتماعی لازم برای تعامل در دنیای واقعی است. در واقع، بازی به کودکان و حتی بزرگسالان کمک می‌کند تا برای مواجهه با مسائل و مشکلات آینده آماده شوند.

وی در ادامه با اشاره به مهارت «حل مسئله» در بازی‌ها گفت: وقتی کودک در حین بازی با چالشی مواجه می‌شود، شروع به ارائه راه‌حل‌های متفاوت می‌کند و تمام اعضای گروه با بررسی حد و حدود هر راهکار، تلاش می‌کنند بهترین و سریع‌ترین روش برای رسیدن به پایان کار را انتخاب کنند. این فرآیند، بهترین تمرین برای تقویت مهارت حل مسئله است که کودک را قادر می‌سازد در زندگی واقعی نیز در برابر مشکلات، توانمندانه عمل کند.

در پایان این نشست، عظیم رضایی با معرفی چند بازی خلاق که پیش از این در مراکز کانون اجرا شده بود، شیوه اجرای آن‌ها را برای مربیان توضیح داد. وی با بیان تجربه‌های عملی از اجرای این بازی‌ها در مرکز، به شور و هیجان کودکان در هنگام انجام آن‌ها اشاره کرد و فواید جسمی، حرکتی، فکری و نقش این بازی‌ها در پرورش خلاقیت کودکان را تشریح کرد.